Thiết kế mối ghép hàn: khe hở, tầm với của mỏ hàn và độ khít khi gá
Đường hàn chỉ đẹp khi mối ghép bên dưới được thiết kế đúng. Cách tính khe hở, chỗ đưa mỏ hàn và độ khít khi gá để thợ hàn làm dễ, và chi tiết tháo khỏi đồ gá vẫn thẳng.

Thiết kế nằm ở mối ghép, không ở đường hàn
Đa số mọi người hình dung mối hàn là đường kim loại nổi lên trên bề mặt. Thợ hàn thì nhìn vào mối ghép bên dưới, vì chính nó quyết định đường hàn chắc, sạch và làm lặp lại được, hay phải vật lộn và làm chi tiết cong vênh. Có ba yếu tố quyết định: khe hở giữa các chi tiết, chỗ để đưa mỏ hàn vào, và cách giữ chi tiết cố định trong lúc hàn.
Khe hở phải khít và đều
Đường hàn nung chảy và nối hai mép kim loại, nên chỉ bắc qua được khe hở vừa tầm. Khe quá rộng thì hồ quang đốt thủng hoặc kim loại bù rơi vào chỗ trống. Khe quá khít, gần như không còn khe, thì chân mối hàn sẽ không ngấu. Quan trọng nhất là khe hở phải đều suốt chiều dài mối ghép. Mối ghép có khe hở thay đổi từ 0 đến 2 mm buộc thợ hàn phải chạy theo, và nhìn đường hàn là thấy ngay.
Chừa lối cho mỏ hàn đi vào
Mỏ hàn là vật thật, phải cầm nghiêng một góc, và kim loại bù phải tới được mối ghép. Mối ghép nằm dưới đáy một hộp sâu và hẹp, hay một góc trong bị hai vách khác chắn, có thể không đưa mỏ hàn vào được với góc hàn đúng. Nên thiết kế cụm lắp sao cho mối ghép nào cũng nhìn thấy và với tới được, hoặc tính trước để hàn nó trước khi lắp các chi tiết bao quanh.
Chọn kiểu mối hàn theo độ dày
Vật liệu mỏng thì hàn giáp mối hoặc hàn góc đơn giản. Khi chi tiết dày lên, khoảng trên 6 mm, mép vuông có quá nhiều kim loại để hàn ngấu trong một lượt, nên phải vát mép (vát chữ V hoặc vát xiên) để đường hàn tới được chân mối hàn. Với mối ghép chồng không hàn được từ mép, dùng mối hàn lỗ hoặc hàn rãnh qua một lỗ trên tấm nằm trên.
| MỐI HÀN | PHÙ HỢP CHO | GHI CHÚ |
|---|---|---|
| Hàn góc (chữ T / chồng) | Đa số kết cấu | Không cần vát mép, chắc và dễ hàn |
| Giáp mối, không vát | Tấm mỏng, ghép sát mép | Khe hở phải khít và đều |
| Giáp mối có vát mép | Chi tiết dày (>~6 mm) | Vát mép giúp đường hàn tới chân mối hàn |
| Hàn lỗ / hàn rãnh | Mối ghép chồng bị che khuất | Hàn qua lỗ trên tấm nằm trên |
Chưa rõ chi tiết cần kiểu mối hàn nào? Cứ gửi bản vẽ, chúng tôi sẽ chọn kiểu mối hàn và báo cách vát mép.
Đang thiết kế một cụm hàn?